Para sa karamihan ng Pilipino, bigas ang pangunahing pagkain; para sa amin, luho ang bigas.
Mais ang aming pangunahing pagkain. Noong bata ako, bago mag-1972, kumakain lang kami ng bigas tuwing may napaka-espesyal na okasyon, at kung sakali, ito ay lugaw o champorado. Ang giniling na mais ang aming pangunahing pinagkukunan ng carbohydrates; ito lang, sa katunayan, ang aming kinakain sa halos lahat ng araw.
Naalala ko ang aming kapitbahay, si Nong Peping, na may taniman ng mais sa likod lang ng aming kumpol ng bahay sa kapitbahayan. Lupa ito ng kanyang kapatid, pero siya ang nagtatanim ng mais doon. Nakuha niya ang ⅔ ng ani, habang ang kapatid niya naman ay nakakuha ng ⅓. Sinabi sa amin ni Nong Peping na patas ang paghahati na ito, at ito raw talaga ang karaniwang gawain sa lahat ng relasyon ng may-ari ng lupa at umuupa.
Kapag handa na ang mais para anihin, pumili siya ng ilang hanay ng mais at tinawag kaming mga bata sa kapitbahayan para tulungan siyang anihin ito.
Masaya ang gawaing pagtulong kay Nong Peping – kinuha namin ang mga busil ng mais, inipon ang mga ito, at dinala sa isang sentral na lugar sa ilalim ng kanyang bahay. Pagkatapos, binilang namin kung ilang bukag o basket ng mais ang nakolekta namin. Nakakakuha kami ng isang bukag sa bawat sampung naani. Hindi masamang pamamaraan ng paghahati, lalo pa’t nag-enjoy kaming lahat habang ginagawa ito.
Pagkatapos ng ani, pinuputol ni Nong Peping ang natitirang mga tangkay, at itinabi ang ilan para ipakain sa kanyang kalabaw sa susunod na mga araw, at sinusunog ang natitira. Gayunpaman, bago niya gawin iyon, hinihikayat niya kaming mga bata na mag-hagdaw – ang ibig sabihin, balikan ang bukid at tingnan kung may mga busil ng mais na hindi naani, o nahulog sa lupa. Ang makuha namin, ay sa amin na.
Kapag nakuha na namin ang aming bukag, inuuwi namin ito at sinisimulan ang pagproseso ng mais. Tinatanggal namin ang panlabas na balat at inilalabas ang mismong mais. Pagkatapos, pinapatuyo namin ito ng ilang araw.
Kapag tuyo na, sinisimulan naming tanggalin ang mga butil mula sa busil – isang proseso na tinatawag naming lobo. Napakamatrabaho nito, at normal ang pagkakaroon ng paltos sa kamay tuwing ginagawa namin ito. Pinapatuyo pa namin ang mga butil, at dinadala sa gilingan.
Nagpapasalamat ako kay Nong Peping, dahil napakabuti niya at ibinahagi ang kanyang ani sa amin, kaya may pagkain kami sa mesa.
