Hindi lang malalaking opisyal ang nagnanakaw. Pati ang maliit na ‘kotong’ na binabayaran mo araw-araw, malaking gastos ‘yan sa iyo at sa buong bansa.

Kadalasan, ang naririnig natin ay ‘yung milyong-milyong korupsyon—’yung customs fraud, ‘yung mga proyektong mahal pero wala namang silbi, ‘yung pera ng gobyerno na napupunta lang sa bulsa ng iilan.

Pero merong isang klase ng korupsyon na talagang ramdam na ramdam mo, lalo na kung naghahatid ka, nagko-commute, o nagtatrabaho: ang “kotong” o suhol sa mga traffic enforcer at pulis. Ito ang pang-araw-araw na sakit sa ulo na nagpapabigat sa buhay ng masa.

Tingnan natin kung paano nakakasira ang “kotong” sa iyo at sa ekonomiya.

Ano ba talaga ang “Kotong”? Simple lang: Kotong ang tawag sa lagay o suhol na binibigay mo sa enforcer para:

• Hindi ka tiketan dahil sa isang traffic violation
• Palampasin ang anumang mali o ilegal na ginagawa mo.

Karamihan sa mga driver—dyip, tricycle, taxi, at maging pribadong sasakyan—ay may karanasan na sa “kotong.” Minsan, nakikita mo silang nagtatago sa gilid, naghahanap lang ng dahilan para ka “mahuli” o “tirahin,” lalo na kung lito ka sa trapik.

Halimbawa, noong 2025, kailangang sipain ng LTO ang 68 nilang tauhan dahil sa korupsyon. Sa Nueva Vizcaya pa nga, may mga enforcer na nahuling humihingi ng buwanang “protection fee” —P1,000 hanggang P2,000—sa mga colorum na sasakyan para lang makabiyahe sila.

Bakit Masakit ang Kotong sa Bulsa Mo?

Ang maliit na “lagay” na P100 o P500 ay hindi lang basta gastos. May malalim itong epekto:

1. Dinadaya Ka sa Batas:

Kapag ang enforcer, na dapat tagapagtanggol ng batas, ay tumatanggap ng suhol, lumalabas na walang silbi ang batas kung may pera ka. Ito ang nagpapalala ng kawalan ng tiwala sa gobyerno.

2. Patong-Patong na Gastos:

Ang mga negosyo, lalo na ang maliliit na negosyo at mga nagpapa-byahe, ay napipilitang magtabi ng “kotong budget” para sa kanilang mga driver.

• Imbes na idagdag ang perang ‘yan sa sahod ng mga empleyado, napupunta lang ito sa bulsa ng corrupt na opisyal.
• Imbes na gamitin sa pagpapaganda ng serbisyo o pagbili ng bagong gamit, nauubos ang pera sa suhol.

Sino ang Nagbabayad? TAYO.

Kapag gumagastos ang mga kumpanya sa suhol, ipinapasa nila ang gastos na ito sa presyo ng bilihin at serbisyo. Kaya, nagiging mas mahal ang pamasahe, mas mahal ang mga produkto sa palengke. Ikaw at ang pamilya mo, na kumikita nang saktuhan lang, ang pinakahuling nagdadala ng pasanin.   

Ang Solusyon: Ikaw ang Susunod na Babantay

Hindi man madali, hindi ito problema na hindi na kayang ayusin. Kailangang maging seryoso ang gobyerno sa paglilinis, pero mas kailangan ang tulong mo.

Kung gusto mong guminhawa ang buhay at umasenso ang bansa, gawin ang tatlong bagay na ito:

1. Huwag Tatanggapin: Huwag mong isipin na normal lang ang korupsyon. Hindi ito bahagi ng buhay na kailangang tanggapin.
2. Sundin ang Batas: Mas makakatipid ka kung susundin mo ang batas. Huwag maghanap ng butas para lang mag-alok ng suhol.
3. Magsumbong: Kung may nang-i-kotong, magreklamo at i-report ang opisyal na iyon. Ang mga naaresto sa Nueva Vizcaya ay dahil sa sumbong ng mga drayber.

Lahat tayo ay aangat at magiging mas madali ang buhay kung pantay at walang kinikilingan ang pagpapatupad ng batas. Magsalita ka at tulungan mong tanggalin ang kulturang ito.

1. Sinisira ang Batas: Kapag ang mga nagpapatupad ng batas ay nagiging tutok sa pansariling yaman imbes na sa pagtatanggol sa batas, nawawalan tayo ng tiwala sa gobyerno.
2. Nagiging Normal ang Iligal: Ang mahinang pagpapatupad ng batas—lalo na kung ang mga ahensya mismo ay corrupt—ay nagbibigay-daan sa mga colorum at iba pang ilegal na merkado. Kapag tinatanggap ang suhol imbes na magbigay ng tamang tiket, bumabagsak ang pagiging epektibo ng pulisya.

Nagiging mas mahal ang pagnenegosyo dahil sa mga bayarang impormal at sa mataas na krimen. Isipin mo ang isang kumpanya na kailangang maglaan ng “kotong budget” para sa kanilang mga driver, sakaling magkaproblema. O kaya, nagiging kampante na lang ang mga driver na lumabag dahil alam nilang kayang bayaran ang problema.

Kapag ginawa mo itong shadow tax sa negosyo, ang mga kumpanya ay hindi na sa pagpapalago ng kanilang negosyo nag-iinvest, kundi sa pag-iwas at pakikipag-negosasyon sa korupsyon. Ang resulta? Tayong mga konsyumer ang nagbabayad ng mas mataas na presyo at mas mababang kalidad ng serbisyo.

Ang Solusyon: Makialam at Magsalita

Hindi man ito madali, ang ganitong uri ng korupsyon ay ang pinakamadaling masolusyunan ng gobyerno. May mga hakbang na, at kailangan lang maging seryoso at tuloy-tuloy ang mga ito para ang gawaing kotong ay hindi na maging sulit gawin.

Ang pinakamahalaga rito ay ang paglahok at pagbabantay ng publiko. Tulad ng insidente sa Nueva Vizcaya kung saan inaresto ang limang traffic enforcers dahil sa maraming reklamo ng mga drayber, kailangan nating hikayatin ang ganitong pag-uugali.

• Huwag tanggapin ang korupsyon bilang bahagi ng buhay.
• Sundin ang batas.
• Magreklamo at i-report ang korupsyon kapag naranasan mo ito.

Lahat tayo ay makikinabang kapag ang batas ay ipinapatupad nang pantay at walang kinikilingan. Ito na ang oras para maging bahagi tayo ng solusyon.