Ang proseso ng paggawa ng kopra ay isang nakakapagod na gawain. Alam ko kung gaano kahirap ang trabahong ito dahil ginawa ko rin ito maraming taon na ang nakaraan.
Ang pag-proseso ng niyog upang maging copra ay ang tinatawag naming mangopras.
Ang Pitong Hakbang sa Produksiyon ng Kopra
Ang kumpletong proseso ng paggawa ng kopra ay sumasaklaw sa pito o walong pangunahin at sunud-sunod na hakbang:
- Sungkit: Paghila sa niyog mula sa puno gamit ang isang panungkit (isang mahaba, seksiyonal na kawayan).
- Tapok: Pagkolekta ng mga nahulog na niyog at pagsalansan sa isang tumpok.
- Hakot : Pagdadala ng mga nakolektang niyog sa lugar ng pagproseso, na kilala bilang koprasan.
- Preparasyon: Kasama rito ang Bunot (pagtatanggal ng balat o bunot ng niyog) o direktang paghahanda ng niyog para biakin.
- Buak : Pagbiak sa inihandang niyog sa dalawang hati.
- Lugit : Pagtatanggal ng laman ng niyog mula sa bao.
- Pagpapatuyo (Bulad o Pagpugon): Pagpapatuyo ng nahiwalay na laman ng niyog, sa pamamagitan ng pagpapatuyo sa araw (Bulad) o pagpapatuyo sa init (Pagpugon).
Hakbang 1: Pag-aani Gamit ang Panungkit
Inaani namin ang mga niyog minsan bawat tatlong buwan. Habang ang ilang manggagawa sa ibang bahagi ng bansa ay umaakyat sa puno ng niyog, ang pag-aani sa aming bayan ay nangangailangan ng paghila sa mga niyog mula sa puno gamit ang isang panungkit.
Ang panungkit ay isang mahabang poste na gawa sa maraming pinagdikit na kawayan, na idinisenyo upang abutin ang kinakailangang taas. Ikakabit ng sungkitero (manggagawa ng sungkit/mag-aani) ang isang matalim na karit, o karit, sa dulo ng poste upang putulin ang tangkay ng niyog. Ang isang mahalagang kasanayan sa prosesong ito ay ang pagpili lamang ng mga buwig na sapat na ang tanda upang maproseso bilang kopra; ang pag-aani ng mga batang niyog ay nagreresulta sa pag-aaksaya ng mga mapagkukunan.
Mga Hakbang 2 at 3: Pagtitipon at Pagdadala (Tapok at Hakot)
Sinusundan ng mananapok (tagatipon) at ng karitoneros (nagmamaneho ng kariton) ang sungkitero habang hinuhukay niya ang mga niyog mula sa puno. Kinokolekta nila ang lahat ng mga niyog na nahulog mula sa puno, ikakarga ang mga ito sa kariton, at dadalhin ang mga ito sa koprasan (lugar ng pagproseso).
Ang kariton ay isang sasakyan na may dalawang gulong na hinihila ng kalabaw. Karaniwan itong nagdadala ng ilang daang niyog bawat biyahe.
Kapag nasa koprasan na ang mga niyog, binibilang at pinagpapangkat-pangkat namin ang mga ito sa libu-libo. Mahalaga ang pagpapangkat na ito dahil ang mga mangoprasay (manggagawa sa niyog) ay binabayaran bawat libong niyog na pinproseso para sa mga partikular na gawain:
- Pagtitipon at pagdadala ng mga niyog sa koprasan.
- Pagtatanggal ng bunot ng niyog.
- Pagbiak, pagpapatuyo sa araw, lugit, at pagsasako ng kopra.
- Pagpapatuyo ng mga niyog sa isang pugon.
Mga Hakbang 4 hanggang 7: Paghahanda, Pagbiak, Pagpapatuyo, at Paghihiwalay ng Laman
Paminsan-minsan tuwing bakasyon (sa eskwela), ay nagboboluntaryo akong magproseso ng dalawa hanggang tatlong libong niyog mula sa homestead ng aking lolo.
Paghahanda at Pagbiak ( Buak at Bunot)
Maaari naming tanggalin muna ang balat ng niyog (bunot) at pagkatapos ay gumamit ng itak upang biakin ang nahiwalay na bao sa dalawang hati, o maaari naming biakin nang direkta ang buong niyog na may balat gamit ang isang palakol. Kapag gumagamit ng palakol, karaniwan kong nakukuha ang aking ritmo pagkatapos magbiak ng humigit-kumulang sampung niyog. KUng nakuha ko na ang aking ritmo, maari ko nang biyakin ang isang niyog nang malinis sa dalawang hati sa isang hataw ng palakol. Ang pagbiak ng mga niyog ay tumatagal ng hindi bababa sa isang buong araw.
Pagpapatuyo at Paghihiwalay ( Bulad, Lugit, at Pagpugon)
Kapag nabiyak na ang mga niyog, sinisimulan namin ang proseso ng pagpapatuyo. Para sa mga umaasa sa pagpapatuyo sa araw (bulad), ang mga nabiyak na niyog ay inilalatag tuwing tag-araw sa loob ng hindi bababa sa dalawang buong araw. Upang mapabilis ang pagpapatuyo, nakaharap sa araw ang loob ng niyog.. Kung inaasahan ang ulan, ang mga hati ay binabaligtad na nakaharap pababa ang loob.
Pagkatapos ng paunang pagpapatuyong ito, ang laman ay pwede ng ihiwalay mula sa bao -isang proseso na tinatawag na lugit. Ang paghihiwalay ng laman ay isa ring buong araw na trabaho.
Ang nahiwalay na laman ay kailangan pang patuyuin hanggang sa handa na itong ibenta bilang kopra. Ang huling yugto ng pagpapatuyong ito ay maaaring gawin sa isa sa dalawang paraan:
- Pagpapatuyo sa Init ( Pagpugon ): Para sa mga may pugon, inilalagay ang laman ng niyog sa espesyal na hurno na ginagamit para sa pagpapatuyo. Ang pinabilis na prosesong ito ay karaniwang tumatagal lamang ng isang buong araw.
Iba Pang Gamit at By-products
Hindi lahat ng niyog ay pinoproseso bilang kopra. Kasama sa mga alternatibo ang:
- Pagbebenta ng Buong Niyog: Maaari naming tanggalin ang bunot ng buong niyog (bunot) at ibenta ito bilang isang buong niyog.
- Uling (Charcoal): Ang mga bao ng niyog, ay binebenta o di kayay pinoproseso at para maging uling.
- Panggatong (Firewood): Ang materyal sa panlabas na balat, o bukong (na makukuha kung ang niyog ay hindi tinanggalan ng bunot), ay ibinebenta sa kariton (kargang kariton) upang gamitin bilang panggatong. Noong mas bata ako, karaniwang ginagamit ang bukong para sa pagluluto ng mga bahay na walang LPG o gas stove.
Pagkikita at Paghihintay
Kami ay binabayaran bawat libong niyog na pinoproseso namin para sa mga partikular na gawain:
- Pagtitipon at pagdadala ng mga niyog sa koprasan.
- Pagtatanggal ng bunot ng niyog.
- Pagbiak, pagpapatuyo sa araw, lugit, at pagsasako ng panghuling kopra.
- Pagpapatuyo ng mga niyog sa isang pugon.
Ang pera na ibinabayad sa amin bawat libong niyog ay hindi gaanong kalaki—sapat lamang para sa baon (allowance) ng isang linggo. Habang naghihintay na matuyo ang laman ng niyog upang maging kopra, pinupunan namin ang aming oras ng iba pang aktibidad. Sa aming kaso, naglalakad kami patungo sa dagat at nangongolekta ng mga kabibi, sumusubok na manghuli ng isda, o lumalangoy kasama ang mga kaibigan. Ngunit maganda ang pakiramdam, dahil alam kong nakatulong ako.